Ruim tien jaar geleden publiceerde Buro Jansen & Janssen cijfers over de D517 feitcode, de boete voor het zich niet kunnen identificeren. Conclusie was dat de WID (Wet op de Identificatieplicht) wordt gebruikt voor identiteitscontroles en mensen dubbel straft bij een eventuele overtreding. Een dubbele boete is bijvoorbeeld een boete voor openbaar dronkenschap en vervolgens ook voor het niet kunnen tonen van een legitimatiebewijs. Cijfers van 2021 tot en met 2023 laten zien dat het aantal identiteitscontroles met 19% is toegenomen. Daarnaast lijken burgers met een niet Nederlandse achtergrond nog steeds verhoudingsgewijs vaker te worden gecontroleerd en beboet bij een identiteitscontrole (36-46%).

Het aantal dubbele boetes is wel afgenomen met 55%. Dat is ook logisch want er was kritiek op het feit dat de overheid mensen dubbel straft voor een overtreding. Het College van procureurs-generaal (landelijke leiding van Openbaar Ministerie, red.) had aangegeven dat burgers zich “op andere wijze mogen legitimeren (andere pasjes bijvoorbeeld) of een identificatiebewijs langs kunnen laten brengen op het politiebureau.”

Naast de afname van de dubbele boetes en de toename van de identiteitscontroles verdient de overheid steeds meer aan de omstreden WID-maatregel. Over de periode 2005 tot en met 2015 zijn ongeveer 50% van de D517-boetes betaald en 45% van de ID-boetes ingetrokken. In totaal verdiende de Nederlandse staat toen 6 miljoen aan identiteitscontrole (uitgaande van overwegend meerderjarige boetes van 50 euro). Die zes miljoen is nu in drie jaar gehaald (6.047.360 euro). Bij 54.976 ID-boetes van 2021 tot en met 2023 (60%) was volgens het CJIB de ‘executie geslaagd’ (boete voldaan). Zo kan de overheid in tien jaar 20 miljoen euro verdienen uitgaande van een gemiddelde ID-boete van ondertussen 110 euro, een stijging van 233% ten opzichte van de eerdere periode.

Het brede verzet tegen de WID uit de vorige eeuw is wel gebroken. Cijfers van burgers die naar de rechter zijn gestapt zijn er niet, maar van de mensen die een strafbeschikking kregen met een WID-component tekende slechts een fractie (24 inclusief 3 minderjarigen) verzet aan (1%). Bij een strafbeschikking legt het OM zonder tussenkomst van een rechter een straf op. Ook het aantal WID-klachten die bij de ‘onafhankelijke’ politieklachten commissies zijn ingediend in de afgelopen 12 jaar is gering, 78 klachten. Het werkelijke aantal klagers over de WID bij de politie is niet openbaar.

Het zal niet verbazen dat de slagingskans voor een succesvolle klacht bij de politie laag is. Uit eerder onderzoek naar discriminatie en bejegening door de politie, blijkt dat slechts 3,41% van de discriminatieklachten gegrond worden verklaard (7 klachten in 12 jaar) en bij bejegening 20%. Dat slechts 19% van de WID-klachten (15 in twaalf jaar) gegrond worden verklaard, verbaast dan ook niet. Het is daarom bijzonder dat de Haagse klachtencommissie in haar jaarverslag over 2023 extra aandacht besteed aan de wet terwijl er maar één WID-klacht bij die commissie was binnengekomen.

De Haagse commissie lijkt een structureel probleem te willen agenderen door twintig jaar na invoering zowel de wetsgeschiedenis als de instructie van de Wet op de identificatieplicht (WID) aan te halen. Vooral de verwijzing naar delen van de ‘Instructie identificatieplicht’ over de uitoefening van bevoegdheden op grond van de Wet op de identificatieplicht is opvallend: “Volgens de Instructie kan een identiteitsbewijs alleen worden gevorderd in gevallen waarin dit noodzakelijk is voor de redelijke taakuitoefening,” staat in het jaarverslag. En “niet alleen moet een vordering noodzakelijk zijn, ook moet deze noodzaak achteraf kunnen worden aangetoond.” Tot slot concludeert de Haagse politie dat “het handhaven van de identificatieplicht niet valt onder het begrip redelijke taakuitoefening wanneer het enkel gaat om het maken van afspraken of de enkele behoefte iemand uit de anonimiteit te halen.” Bij een Haagse WID-klacht wordt daar zelfs nog aan toegevoegd dat: “het vragen/vorderen van een identiteitsbewijs een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van de burger vormt.”

De overheid beweerde steeds dat de identiteitscontroles van verhoudingsgewijs veel Nederlanders met een buitenlandse achtergrond allemaal te maken had met optreden “tegen overlast en openbare ordeverstoringen,” maar is er wel steeds sprake van een “redelijke taakuitoefening”? Het discriminatoire karakter van de WID is namelijk nooit onderzocht en lijkt zelfs op de koop toe te worden genomen. De nieuwe cijfers lijken dat racistische karakter van de wet te bevestigen. Een kwalijke zaak bij een wet die in de vorige eeuw grote weerstand opriep omdat een identificatieplicht doet denken aan maatregelen van de Duitse bezetter onder andere om de Jodenvervolging te vergemakkelijken. ‘Ausweis bitte’.

Ruim tien jaar geleden publiceerde Buro Jansen & Janssen cijfers over de D517 feitcode, de boete voor het zich niet kunnen identificeren. Conclusie was dat de WID (Wet op de Identificatieplicht) wordt gebruikt voor identiteitscontroles en mensen dubbel straft bij een eventuele overtreding. Een dubbele boete is bijvoorbeeld een boete voor openbaar dronkenschap en vervolgens ook voor het niet kunnen tonen van een legitimatiebewijs. Cijfers van 2021 tot en met 2023 laten zien dat het aantal identiteitscontroles met 19% is toegenomen. Daarnaast lijken burgers met een niet Nederlandse achtergrond nog steeds verhoudingsgewijs vaker te worden gecontroleerd en beboet bij een identiteitscontrole (36 tot 46%).

De cijfers zijn opmerkelijk helemaal omdat de Haagse politieklachten commissie in haar jaarverslag over 2023 nog eens wijst op de wetsgeschiedenis en de instructie identificatieplicht. Identiteitscontrole an sich is volgens de commissie geen redelijke taakuitoefening: “Volgens de Instructie kan een identiteitsbewijs alleen worden gevorderd in gevallen waarin dit noodzakelijk is voor de redelijke taakuitoefening. Niet alleen moet een vordering noodzakelijk zijn, ook moet deze noodzaak achteraf kunnen worden aangetoond. Het handhaven van de identificatieplicht valt niet onder het begrip redelijke taakuitoefening wanneer het enkel gaat om het maken van afspraken of de enkele behoefte iemand uit de anonimiteit te halen.”

lees meer

Hier vindt u de gegevens die zijn verzameld uit Woo documenten, de jaarverslagen van de ‘onafhankelijke’ klachtencommissies van de politie en de jaarverslagen van de Nationale Politie.

lees meer

Volgens de jaarverslagen van de Nationale politie staat bejegening sinds 2013 op de eerste plek van de klachten top drie. In het oprichtingsjaar 2013 is er 1.919 keer geklaagd over bejegening door politieagenten en in 2016 was dit al gestegen tot 2.480. Na een korte daling in 2017 steeg het door naar 3.331 in 2021 om vervolgens te dalen en opnieuw te stijgen naar 2.948 in 2024. In twaalf jaar zijn er ruim dertig duizend (28.866 zonder gegevens van 2018) klachten over de houding van agenten jegens burgers ingediend.

Bij de beschrijvingen van de klachtencommissies gaat het niet alleen over onbeschoft gedrag van politiepolitiefunctionarissen: “ongepast taalgebruik; tutoyeren; kauwgom kauwen; niet behulpzaam zijn; zonnebril ophouden; roken; geen uitleg geven.” Burgers spreken ook over intimidatie: “Veel klachten wordt geschreven over onfatsoenlijk, brutaal, intimiderend, autoritair of arrogant gedrag van politiemedewerkers.” De eenheid Den Haag schrijft in 2013 dat “burgers geregeld klaagden dat zij een politieambtenaar intimiderend vonden overkomen.”

lees meer

Bij de klachten over de politie wordt over één element van politieoptreden al jaren consequent veel geklaagd, bejegening. Volgens de jaarverslagen van de Nationale politie staat bejegening sinds 2013, het oprichtingsjaar, op de eerste plek van de klachten top drie. Uit de jaarverslagen van de klachtencommissies blijkt dit ook, hoewel enkele jaren niet bejegening maar bijvoorbeeld onjuiste actie en/of onvoldoende actie (vooral bij de eenheid Den Haag) op één staat.

De klachtencommissies schrijven over bejegening door politiefunctionarissen: “ongepast taalgebruik; tutoyeren; kauwgom kauwen; niet behulpzaam zijn; zonnebril ophouden; roken; geen uitleg geven.” De commissies schrijven ook dat in “veel klachten wordt geschreven over onfatsoenlijk, brutaal, intimiderend, autoritair of arrogant gedrag van politiemedewerkers.” De eenheid Noord-Nederland omschrijft deze houding van de politie in 2023 als het feit dat “klagers zich niet altijd gehoord en begrepen voelen en ervaren dat politiemedewerkers niet altijd open staan voor dialoog.”

lees meer

Hier vindt u de gegevens die zijn verzameld uit de jaarverslagen van de ‘onafhankelijke’ klachtencommissies van de politie en de jaarverslagen van de Nationale Politie. Onderaan vindt u de links naar de verschillende jaarverslagen.

lees meer

Alle voorbeelden van racistisch politieoptreden en etnisch profileren ten spijt zijn er in de afgelopen 12 jaar, maar 7 klachten over discriminatie door de politie (3%) gegrond verklaard door de ‘onafhankelijke’ politieklachten commissies. Hoeveel discriminatieklachten de politie jaarlijks krijgt is niet openbaar. Deze cijfers zijn nog nooit gepubliceerd. Volgens de jaarverslagen zijn er in twaalf jaar 205 klachten over politie discriminatie door de klachtencommissies behandeld. Tweehonderdvijf discriminatieklachten in twaalf jaar, 17 per jaar, is zeer weinig als gekeken wordt naar de opmerkingen van de klachtencommissies zelf.

lees meer

Alle voorbeelden van racistisch politieoptreden en etnisch profileren ten spijt zijn er in de afgelopen 12 jaar, maar 7 klachten over discriminatie door de politie gegrond verklaard door de ‘onafhankelijke’ politieklachten commissies. De Nederlandse politie gedraagt zich dus blijkbaar voorbeeldig. Discriminatie komt er bijna niet voor.

Het app gedrag van korpschefs, leidinggevenden, docenten, vertrouwenspersonen, leden van de ondernemingsraad, senior en aspirant agenten zouden slechts voorbeelden zijn van enkele rotte appels in een verder ‘gewone’ organisatie zoals de korpsleiding het opsporingsapparaat omschrijft.

lees meer

Hier vindt u de gegevens die zijn verzameld uit de jaarverslagen van de ‘onafhankelijke’ klachtencommissies van de politie en de jaarverslagen van de Nationale Politie. Onderaan vindt u de links naar de verschillende jaarverslagen.

lees meer

Burgers worden niet goed genoeg beschermd tegen rechercheurs die online informatie over hen opzoeken, stelt de Autoriteit Persoonsgegevens. lees meer

Wie donderdagmiddag langs Station Wormerveer reed, kon het bijna niet missen. Rond 16.00 uur stond een grote groep medewerkers van Nederlandse Spoorwegen (NS), de Landelijke Politie en Tribe Beveiliging klaar voor een uitgebreide briefing op het station. lees meer

lees meer

Wat begon als terreurbestrijding is uitgegroeid tot een bestuursstijl die steeds meer mensen raakt: moslims, klimaatactivisten, demonstranten. Veiligheid is het doel, maar preventie is de logica geworden.

lees meer

lees meer

Politie appgroepen laten zien dat het apparaat waakzaam noch dienstbaar is, maar vooral zogenaamde ‘goede dienders’ die zich racistisch, seksistisch, antisemitisch en anti-islamitische uitlaten de hand boven het hoofd houden. Leiding en korps kijken weg terwijl deze politieagenten grofweg 10 tot 15% van de Nederlands politie lijken uit te maken. Wat betekent dat voor de rechtstaat is de grote vraag die door de reactie van de politie op de appende agenten, maar ook de politiek niet wordt beantwoord?

lees meer

Politie appgroepen laten zien dat het apparaat waakzaam noch dienstbaar is, maar vooral zogenaamde ‘goede dienders’ die zich racistisch, seksistisch, antisemitisch en anti-islamitische uitlaten de hand boven het hoofd houden. Leiding en korps kijken weg terwijl deze politieagenten grofweg 10 tot 15% van de Nederlands politie lijken uit te maken. Wat betekent dat voor de rechtstaat is de grote vraag die door de reactie van de politie op de appende agenten, maar ook de politiek niet wordt beantwoord?

Naar aanleiding van het onderzoek naar de moord op Willeke Weeda is Buro Jansen & Janssen onder andere gedoken in wat er bekend is over het appen van politieagenten over burgers en over klachten van burgers over bejegening en discriminatie.

Voor dit onderzoek is onder andere gebruik gemaakt van de oordelen van de Adviescommissie Grondrechten en Functie-uitoefening Ambtenaren (AGFA), berichtgeving in de media en op social media. Bij de presentatie van de data is gekeken naar de namen van de appgroepen waar de agenten aan deelnamen, hoe lang deze hebben bestaan, het aantal deelnemers, welke agenten en van welke basisteams, wat voor stappen er door de politie is ondernomen en wat het taalgebruik was, wat zij bezigden.

Buro Jansen & Janssen benadrukt dat de uitingen van de politiefunctionarissen over Nederlandse burgers zeer aanstootgevend, stuitend, onbeschaafd, niet professioneel en grof zijn. Dit is helaas waar slechts het topje van de ijsberg aan appende agenten, maar het geeft een goed beeld van wat agenten in tien jaar appen over burgers.

lees meer

De communicatie van de moordenaar van Willeke Weeda, René Spans, toont veel overeenkomsten met appende en handelende politieagenten elders in het land. Dat geldt ook voor de houding van de relativerende leiding van de moordende agent die identiek is aan wegkijken bij het racisme en seksisme. De notie van corruptie geeft de gelijkenis met appende politiefunctionarissen waarbij elk moreel en professioneel besef afwezig is, nog een extra dimensie. En de straf? De moordende agent wordt geprezen als ‘topgozer’, de racistische en seksistische agenten als ‘goede dienders’.

lees meer

Vertaald het gebrek aan moraal in politie appgroepen, zich naar de werkvloer, de straat, corruptie en geweld?

Duur, omvang, bereik, leeftijdsspreiding, diepte, normering, vervolging en toekomstige aanpak van het racisme, seksisme, antisemitisme en anti-islamisme bij de politie wordt door voorbeelden van appende agenten van de afgelopen tien jaar geïllustreerd. Het beeld is niet fraai.

Wie die voorbeelden bekijkt ziet dat van Zeeland tot Noord-Nederland, van Noord-Holland tot Oost-Nederland en van Limburg tot de Hofstad, de hoofdstad en de Domstad racistische, seksistisch (niet alleen jegens vrouwen ook tegen mensen met een andere seksuele geaardheid), antisemitische en anti-islamitische teksten in aanzienlijke delen van de politie voorkomen. Er is sprake van een brede geografische spreiding.

Ook de leeftijd van de verdachte agenten is zeer divers. Van aspirant agenten tot gepensioneerden en van functionarissen van middelbare leeftijd tot senioren, iedereen lijkt vertegenwoordigd, net zoals zowel mannen als vrouwen. Qua functie komen niet alleen de aspirant agenten voor, maar ook leidinggevenden, leden van de ondernemingsraad, docenten, vertrouwenspersonen, leidinggevenden en zelfs de korpsleiding.

lees meer

– Politiemol duikt op, rotte appel kan met zijn mobieltje schade aanrichten

– Politiemedewerker en jonge vrouw opgepakt, Rijksrecherche doet onderzoek

– Tilburgse wijkagent (61) zou politie-informatie aan criminelen hebben doorverkocht

– Wijkagent (61) die bijna dagelijks vlogde opgepakt in zijn eigen huis

lees meer

Politie appgroepen laten zien dat het apparaat waakzaam noch dienstbaar is, maar vooral zogenaamde ‘goede dienders’ die zich racistisch, seksistisch, antisemitisch en anti-islamitische uitlaten de hand boven het hoofd houden. Leiding en korps kijken weg terwijl deze politieagenten grofweg 10 tot 15% van de Nederlands politie lijken uit te maken. Wat betekent dat voor de rechtstaat is de grote vraag die door de reactie van de politie op de appende agenten, maar ook de politiek niet wordt beantwoord?

lees meer